Tag Archives: Tegenlicht

Onderwijzer aan de macht

‘Leraren waren de arbeiders, maar zijn nu de ingenieurs van het onderwijs,’ zegt de in Amsterdam wonende Franse socioloog Laurent Chambon in de Tegenlicht-aflevering ‘Onderwijzers aan de macht’. Zo is het!, juicht de oud-docent én de zzp’er in mij.

Nieuw werken
Sinds ik vorig jaar ben wegbezuinigd bij de VARAgids ben ik nog meer fan van het VPRO-programma Tegenlicht dan ik al was. Ik was het, omdat de documentairereeks zo accuraat de contouren van de toekomst weet te schetsen en ik ben het nog meer, omdat veel uitzendingen over mijn huidige leven gaan. De afleveringen over ‘het werken van morgen’ – banen stapelen, het verdwijnen van banen/vaste contracten, als zzp’er in verschillende verbanden met andere zelfstandigen opdrachten aannemen – gaan over mijn manier van werken van nu. Het is fantastisch, frustrerend en beangstigend tegelijk.

f3c14013a13e963f3fb3a41007695c34

Nieuw onderwijs
Met grote interesse volg ik het debat over het basisloon en de ontwikkelingen in het onderwijs. Als er een compleet nieuwe arbeidstoekomst voor ons ligt, is het belangrijk dat we daar op beide vlakken op anticiperen. Onderwijs gaat mij sowieso aan het hart, als voormalig docent geschiedenis. Tijdens mijn korte carrière voor de klas – twee jaar – bleek hoe totaal ongeschikt ik ben als leraar. Iedere dag fietste ik huilend naar mijn werk. Weer lag er een dag voor me, waarop ik tekort zou schieten als juf. Ik was alleen maar bezig met overleven en had niet de rust er te zijn voor de leerlingen. Ik zag wat ze nodig hadden, maar het ontbrak mij aan het gereedschap om het ze te geven. Het was een frustrerende uitputtingsslag. Voor de leerlingen moet het niet veel anders zijn geweest. Goed onderwijs begint immers met de juiste persoon voor de klas.

Samen gelukkig worden
Ik geloof zeker dat we moeten kijken naar nieuwe vormen van onderwijs en het aanreiken van vaardigheden die in de toekomst gevraagd zullen worden van onze kinderen en die wil ik ook absoluut gaan bekijken. Het terugdringen van de administratiejungle en het doorgeslagen toetsingssysteem en de overal ontluikende initiatieven om ons onderwijssysteem, allemaal ontzettend belangrijk, interessant of hoopgevend.

Maar het begint en eindigt met de persoon voor de klas. Iemand die oog heeft voor alle persoontjes in de banken voor hem of haar. Ik moet denken aan Meester Bart die zijn leven als docent op een Middelbare School deelt op Tumblr. Er spreekt een grote liefde voor zijn kinderen en het vak van docent uit zijn anekdotes. En ik moet denken aan zijn Japanse collega Kanamori. Hij is al meer dan 30 jaar leraar en daarnaast filosoof en cultuurhistorisch vrijdenker. Zijn doel voor de klas: kinderen leren samen gelukkig te worden. Hij moedigt kinderen aan plezier te hebben en leert zijn klas dat ze hun eigen sterke kanten en die van hun vrienden moeten bevestigen en laten bevestigen. Kanamori wil een klas waar kinderen een sterk emotionele band met elkaar hebben en reikt ideeën aan hoe dat in het leven kan. Want zegt hij, ‘Als één kind niet gelukkig is, is niemand gelukkig.’ Dat leidde in 2003 – Kanamori is dan 57 jaar – tot de prachtige en ontroerende documentaire Childeren full of life.

 

Deze blog verscheen eerder op de site Tekst2000 B1

Creative bohémian

12c92cb5802f25dec886f68e94ded03e

Leren leren
In het eerste jaar van de studie leerden ik en mijn medestudenten hoe we moest leren. Een van de lessen was dat je soms weliswaar zoveel studiewerk had dat je dat nooit in een dag af kon hebben, maar dat je dan ‘s avonds in je bedje tóch tegen jezelf moest zeggen dat het klaar was. ‘Maar wat als het dan nog niet af is?!’ riep ik vertwijfeld. ‘Typisch een vraag voor jou, ‘ lachte vriendin L., die mij in korte tijd al goed had leren kennen.

l_b6333d10-758e-11e1-b6a0-b13bbb400001Leren werken
Hier moest ik onlangs aan denken toen ik me afvroeg wanneer ik genoeg heb gewerkt op een dag, in een week. Er stroomt een hevig calvinisme door mijn aderen. Werken doen we in het zweet des aanschijns en het is al snel niet goed genoeg. Ergo: werken is zwaar en niet leuk. Dat idee is zelfs voor mij inmiddels achterhaald. Lesgeven viel voor mij in die categorie en hield ik dus niet lang vol. Schrijven is ook vaak ploeteren, maar leuk! Maar op dit moment doe ik een groot deel van de tijd iets dat alleen maar leuk is: mensen ontmoeten en met ze praten, ze met elkaar in contact brengen, samenwerkingsplannen smeden, etc. Het is allemaal nodig, maar het kost allemaal tijd. En ik vind het zo aangenaam, dat ik het moeilijk vind het als werk te zien. Dat moet ik herzien, anders kom ik alleen met nachtwerk aan het beoogde aantal werkuren. En ik heb al het idee dat ik constant werk. Werk en privé zijn totaal verweven bij mij. Ik woon alleen en heb geen kinderen om voor te zorgen, ik kán altijd aan de slag. En ik vind dat prettig, dacht ik. Ik ben nou eenmaal niet iemand van de  overzichten en schema’s, daar val ik juist van stil. Ik houd ervan hoe ik soms doldraai van de ideeën – die bijna allemaal een stille dood sterven – en hoe ik aan de haal kan gaan met een gedachte die me invalt.

Het nieuwe werken
Gisteren keek ik de Tegenlicht-aflevering ‘Het werken van morgen‘ (aanrader!) en ik vermoed dat ik bij de groep creative bohémiens hoor. Ik denk dan direct aan strand, zon en palmbomen, dus ik associeer me er graag mee. Ik ben heel blij dat ik na mijn ontslag (volgende week een jaar geleden) mezelf opnieuw aan het uitvinden ben. Ik vind het leuk, het geeft veel reuring en energie. Maar ook spanning. Dat voel ik aan mijn rug, die stijf is van de stress en dat zie ik aan de wallen onder mijn ogen van het het woelen in bed voordat ik in slaap val omdat alle plannen die ik heb juist in rust toestand doorontwikkelen.

Alle begin is spannend natuurlijk, houd ik mezelf voor. En ik kan beter mijn definitie van werk herzien, want ik vind wat ik nu doen veel te leuk om los te laten. En ik moet een beetje vertrouwen hebben, scheelt enórm!

 

Basisinkomen

116321-615-347

BASISINKOMEN Als fan van VPRO’s Tegenlicht had ik het stellige voornemen om afgelopen woensdagavond de Meet Up in Pakhuis de Zwijger bij te wonen. Er werd nagepraat over de laatste uitzending over het basisinkomen. En dan zou ik daar uiteraard hier verslag doen. Ik ben niet geweest. Na een boekpresentatie  (Nieuwe zinnen van Alina Sedee, ‘een droomdebuut’ volgens het Algemeen Dagblad- Een Koffie drinken met haar staat op stapel) in Den Haag, had ik genoeg van het openbaar vervoer.

 

Unknown DIGITAAL GEHEUGENVERLIES En dan wil ik deze ook aanbevelen, Digitaal geheugenverlies, over hoe we in de veronderstelling verkeren dat we alle kennis wel op internet kunnen vinden. Met alle tragische gevolgen van dien. Zoals steeds meer bibliotheken die gesloten worden. Recent moest de bibliotheek van het wereldwijd geroemde Tropeninstituut zijn deuren sluiten. In Tegenlicht zien we hoe na tevergeefs leuren met de collectie – onder andere bij het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking – de bibliotheek naar Caïro verhuist. Daar zijn ze dolblij met de gratis aanwinst. Het ministerie wilde de boeken niet omdat ze ‘geen bewaarfunctie heeft’. Met plaatsvervangende schaamrode kaken vroeg ik me af hoe een land dat een kenniseconomie wil zijn dit kan laten gebeuren. Wat zou ik daar graag een artikel aan wijden in Univers. Het magazine van de universiteit Tilburg waar ik vandaag een ontzettend leuk sollicitatiegesprek had (als een van de zes genodigden, uit 131 kandidaten! Ik bedoel maar.) Een super leuke coördinerende functie op een gedreven redactie! Voor drie dagen in de week. Perfect voor mij.

[BOEK] Megatrends werk

5de61e49310c86023299090ea3f1658d

 Boek Megatrends Werk – Over banen die verdwijnen en banen die gaan komen
Auteur Adjiedj Bakas

 

 

 

ECONOMIE VAN HET GELUK

Ik ben de afgelopen twee weken in de greep van de toekomst. Eerder al plaatste ik de berichtjes over een basisinkomen op de homepagina van Uitgewerkt. En ik ben het blog mede begonnen omdat ik niet als enige werk zoek, er komen steeds meer mensen bij die geen vaste baan meer hebben en noodgedwongen zzp’er worden. Andere zullen daar voor kiezen, maar dat het zzp-volk groeit is zeker voor mij. Waar ik dat precies vandaan haalde toen ik aan Uitgewerkt begon weet ik niet. Onder andere door de Tegenlicht-aflevering met Rutger Bregman denk ik. En zoals dat gaat met onderwerpen waar je zelf mee bezig bent: ik lees en praat er steeds meer over. Vorige week had ik het over het hosselen en scharrelen van trendwatcher Adjiedj Bakas. Ik wil hem dolgraag interviewen, maar hij heeft het zo druk dat hij alleen in gaat op verzoeken van grote platforms. Dat snap ik. Maar het is wel jammer! Als troost werd me zijn boek Megatrends Werk – Over banen die verdwijnen en banen die gaan komen aangeboden. Natuurlijk wilde ik dat ontvangen! Tijdens het lezen ervoer ik dezelfde sensatie als bij het zien van de film Her: Dit is een schets van de toekomst. Een beetje eng, maar wel reëel.[/one_half][one_half last=”yes”] Een zekere opwinding kan ik niet onderdrukken: volgens Bakas gaan we een fase in die hij ‘de economie van het geluk’ noemt. We moeten genoegen nemen met minder en delen. Spullen en banen. Nu heeft 50 procent van de Nederlanders nog een baan, tien jaar terug was dat 75 procent. Binnen tien jaar is dat 40 procent. ‘Freelancen wordt het nieuwe normaal.’ De middenklasse is de klos, mensen die met hun handen werken blijven hun baan over het algemeen houden. Anderen moeten zichzelf opnieuw gaan uitvinden. Bij banken en verzekeraars zullen vijftig tot honderdduizendbanen verloren gaan. De economische groei die we in naoorlogs Europa normaal zijn gaan vinden is niet meer. ‘Nooit eerder in de geschiedenis klommen zoveel mensen omhoog naar de middenklasse (…), ‘ zegt Bakas in zijn boek. ‘Steeds hogere lonen waren de norm, we leefden op steeds grotere voet en onze woningen stegen in waarde. Die langdurige trend is voorbij.’  Want verklaart hij: ‘(…) we hebben te maken met een stagnatie in de groei van de middeninkomens en met een structureel teruglopende werkgelegenheid.

 

Ik neem de ideeën van Adjiedj Bakas altijd serieus en raad een ieder aan dat ook te doen!
-Henk Kamp, Minister van Economische Zaken

 

2c742f19aefc3ed5d7efe52c9658d843KODAK MISTE DE BOOT

Technologie is de veroorzaker én de oplossing. Deels dan, want het tempo waarin de IT-sector voor nieuwe banen zorgt gaat niet gelijk op met het tempo waarin banen door technologie verdwijnen. Als voorbeeld neemt Bakas Instagram. Het bedrijf heeft niet meer dan dertig mensen nodig om te zorgen dat wij wereldwijd onze foto’s kunnen delen. In 2012 – net twee jaar oud – werd het fotobedrijfje voor een miljard dollar door Facebook gekocht. In hetzelfde jaar vroeg fotogigant Kodak faillissement aan. 8.500 mensen verloren hun baan. In het decennium daarvoor waren er al 47.000 Kodakwerknemers ontslagen. Het bedrijf had de digitale revolutie onderschat. 

Het zijn spannende tijden want het werk waar mensen nu voor worden opgeleid bestaat straks misschien niet meer. Constant bijscholen is het devies. En Bakas roept op om jongeren fundamentele vaardigheden aan te leren voor bijvoorbeeld ‘probleemoplossing en commercie’. Hij zegt: ‘We moeten ze voorbereiden op banen waar computers niet goed in zijn.’
her-movie--beach

 GOUDSMIT, TOYBOY en AVATAR ONTWERPER

In de belevingsindustrie zal werk zijn. En de toekomst van die sector, aldus de trendwatcher, is in handen van amateurs die zin geven aan hun leven. Hij heeft het over mensen die levensverhalen optekenen. ‘Ouderen willen tegenwoordig, naast hun materiële erfenis, ook een geestelijke nalatenschap samenstellen,’ verklaart Bakas. Hij heeft een waslijst aan beroepen die toekomst hebben opgenomen in zijn boek: goudsmit, budgetcoach, toyboy, meubelmaker, behanger, avatar ontwerper, huiscommunist, water-expert,  leraar Duis, Chinees, Portugees, Hindi en Russisch, behanger, maar ook, perfect in mijn straatje passend: Blogger. ‘Blogspecialisten zullen opkomen. De geboren journalisten van vroeger worden steeds vaker blogger.’ Nog een keer bingo: Werkzoeker voor zzp’ers (door hem zp’ers genoemd). ‘De meeste zp’ers zijn niet goed in acquisitie. Daarom komen er straks partijen op die werk zoeken voor zp’ers. Zij worden voor hun marketinginzet, netwerk en aanverwante zaken door de zp’er betaald.’ Er loopt een klein rillinkje over mijn rug, deze combinatie is immers exact wat ik voor ogen heb met Uitgewerkt! Niet dat ik er daarmee ben uiteraard. Ik moet zorgen dat het van de grond komt, maar dat er potentie in het idee zit lijkt me evident.

IEDEREEN HIPPIE

Daarnaast pleit Bakas voor een basisinkomen en vlaktaks, waarin hij voor zover ik kan zien een medestander heeft in Rutger Bregman. En passant heeft hij  prikkelende opmerkingen over ons sociale en seksuele leven. Zo signaleert hij marrying down bij vrouwen en de toyboy bij mannen als trends, waarvan hij in Scandinavië de contouren al veel helderder ziet. Ik zou het hele boekje – dat jammer genoeg vol staat met stockbeeld en niet spannend is vormgegeven – wel willen aanhalen. Het is reuze interessant. Alle trends en tendenzen van de afgelopen tijd, kleinschaligheid, Do It Yourself, eigen groenten verbouwen, ruilen en delen, zelf energie produceren, allerhande burgerinitiatieven – zeg maar alle afleveringen van VPRO’s Tegenlicht – worden in een breder perspectief geplaatst. Als je denkt dat dat voor de geitenwollensokken en de nieuwe hippies is bedoeld heb je het mis. We worden allemaal hippie. Down to earth-namen als Patrick Bakker, CEO Adecco Group Nederland, Annemarie van Gaal, ondernemer, investeerder en tv-persoonlijkheid en professor Wim de Ridder, hoogleraar Toekomstonderzoek aan de Universiteit Twente leverden een bijdrage aan Bakas’ boek. Zoals Minister van Economische Zaken Henk Kamp op de achterflap van Megatrends werk zegt: ‘Ik neem de ideeën van Adjiedj Bakas altijd serieus en raad een ieder aan dat ook te doen!’

 

Megatrends_Werk_Adjiedj_Bakas_9789491932045_lr

 

€ 9,95