Tag Archives: het nieuwe werken

Onderwijzer aan de macht

‘Leraren waren de arbeiders, maar zijn nu de ingenieurs van het onderwijs,’ zegt de in Amsterdam wonende Franse socioloog Laurent Chambon in de Tegenlicht-aflevering ‘Onderwijzers aan de macht’. Zo is het!, juicht de oud-docent én de zzp’er in mij.

Nieuw werken
Sinds ik vorig jaar ben wegbezuinigd bij de VARAgids ben ik nog meer fan van het VPRO-programma Tegenlicht dan ik al was. Ik was het, omdat de documentairereeks zo accuraat de contouren van de toekomst weet te schetsen en ik ben het nog meer, omdat veel uitzendingen over mijn huidige leven gaan. De afleveringen over ‘het werken van morgen’ – banen stapelen, het verdwijnen van banen/vaste contracten, als zzp’er in verschillende verbanden met andere zelfstandigen opdrachten aannemen – gaan over mijn manier van werken van nu. Het is fantastisch, frustrerend en beangstigend tegelijk.

f3c14013a13e963f3fb3a41007695c34

Nieuw onderwijs
Met grote interesse volg ik het debat over het basisloon en de ontwikkelingen in het onderwijs. Als er een compleet nieuwe arbeidstoekomst voor ons ligt, is het belangrijk dat we daar op beide vlakken op anticiperen. Onderwijs gaat mij sowieso aan het hart, als voormalig docent geschiedenis. Tijdens mijn korte carrière voor de klas – twee jaar – bleek hoe totaal ongeschikt ik ben als leraar. Iedere dag fietste ik huilend naar mijn werk. Weer lag er een dag voor me, waarop ik tekort zou schieten als juf. Ik was alleen maar bezig met overleven en had niet de rust er te zijn voor de leerlingen. Ik zag wat ze nodig hadden, maar het ontbrak mij aan het gereedschap om het ze te geven. Het was een frustrerende uitputtingsslag. Voor de leerlingen moet het niet veel anders zijn geweest. Goed onderwijs begint immers met de juiste persoon voor de klas.

Samen gelukkig worden
Ik geloof zeker dat we moeten kijken naar nieuwe vormen van onderwijs en het aanreiken van vaardigheden die in de toekomst gevraagd zullen worden van onze kinderen en die wil ik ook absoluut gaan bekijken. Het terugdringen van de administratiejungle en het doorgeslagen toetsingssysteem en de overal ontluikende initiatieven om ons onderwijssysteem, allemaal ontzettend belangrijk, interessant of hoopgevend.

Maar het begint en eindigt met de persoon voor de klas. Iemand die oog heeft voor alle persoontjes in de banken voor hem of haar. Ik moet denken aan Meester Bart die zijn leven als docent op een Middelbare School deelt op Tumblr. Er spreekt een grote liefde voor zijn kinderen en het vak van docent uit zijn anekdotes. En ik moet denken aan zijn Japanse collega Kanamori. Hij is al meer dan 30 jaar leraar en daarnaast filosoof en cultuurhistorisch vrijdenker. Zijn doel voor de klas: kinderen leren samen gelukkig te worden. Hij moedigt kinderen aan plezier te hebben en leert zijn klas dat ze hun eigen sterke kanten en die van hun vrienden moeten bevestigen en laten bevestigen. Kanamori wil een klas waar kinderen een sterk emotionele band met elkaar hebben en reikt ideeën aan hoe dat in het leven kan. Want zegt hij, ‘Als één kind niet gelukkig is, is niemand gelukkig.’ Dat leidde in 2003 – Kanamori is dan 57 jaar – tot de prachtige en ontroerende documentaire Childeren full of life.

 

Deze blog verscheen eerder op de site Tekst2000 B1

Creative bohémian

12c92cb5802f25dec886f68e94ded03e

Leren leren
In het eerste jaar van de studie leerden ik en mijn medestudenten hoe we moest leren. Een van de lessen was dat je soms weliswaar zoveel studiewerk had dat je dat nooit in een dag af kon hebben, maar dat je dan ‘s avonds in je bedje tóch tegen jezelf moest zeggen dat het klaar was. ‘Maar wat als het dan nog niet af is?!’ riep ik vertwijfeld. ‘Typisch een vraag voor jou, ‘ lachte vriendin L., die mij in korte tijd al goed had leren kennen.

l_b6333d10-758e-11e1-b6a0-b13bbb400001Leren werken
Hier moest ik onlangs aan denken toen ik me afvroeg wanneer ik genoeg heb gewerkt op een dag, in een week. Er stroomt een hevig calvinisme door mijn aderen. Werken doen we in het zweet des aanschijns en het is al snel niet goed genoeg. Ergo: werken is zwaar en niet leuk. Dat idee is zelfs voor mij inmiddels achterhaald. Lesgeven viel voor mij in die categorie en hield ik dus niet lang vol. Schrijven is ook vaak ploeteren, maar leuk! Maar op dit moment doe ik een groot deel van de tijd iets dat alleen maar leuk is: mensen ontmoeten en met ze praten, ze met elkaar in contact brengen, samenwerkingsplannen smeden, etc. Het is allemaal nodig, maar het kost allemaal tijd. En ik vind het zo aangenaam, dat ik het moeilijk vind het als werk te zien. Dat moet ik herzien, anders kom ik alleen met nachtwerk aan het beoogde aantal werkuren. En ik heb al het idee dat ik constant werk. Werk en privé zijn totaal verweven bij mij. Ik woon alleen en heb geen kinderen om voor te zorgen, ik kán altijd aan de slag. En ik vind dat prettig, dacht ik. Ik ben nou eenmaal niet iemand van de  overzichten en schema’s, daar val ik juist van stil. Ik houd ervan hoe ik soms doldraai van de ideeën – die bijna allemaal een stille dood sterven – en hoe ik aan de haal kan gaan met een gedachte die me invalt.

Het nieuwe werken
Gisteren keek ik de Tegenlicht-aflevering ‘Het werken van morgen‘ (aanrader!) en ik vermoed dat ik bij de groep creative bohémiens hoor. Ik denk dan direct aan strand, zon en palmbomen, dus ik associeer me er graag mee. Ik ben heel blij dat ik na mijn ontslag (volgende week een jaar geleden) mezelf opnieuw aan het uitvinden ben. Ik vind het leuk, het geeft veel reuring en energie. Maar ook spanning. Dat voel ik aan mijn rug, die stijf is van de stress en dat zie ik aan de wallen onder mijn ogen van het het woelen in bed voordat ik in slaap val omdat alle plannen die ik heb juist in rust toestand doorontwikkelen.

Alle begin is spannend natuurlijk, houd ik mezelf voor. En ik kan beter mijn definitie van werk herzien, want ik vind wat ik nu doen veel te leuk om los te laten. En ik moet een beetje vertrouwen hebben, scheelt enórm!